రీజినల్ సపోర్ట్ మెకానిజం EECA ప్రాజెక్టులో భాగంగా, డిజిటల్ స్పార్క్ గ్రాంట్ల పథకం నుంచి నిధులు పొందిన కొందరి పనిపై వెలుగుసారించే ఇంటర్వ్యూల పరంపరలో ఇది ఒకటి. గ్లోబల్ సౌత్ ప్రాంతాలను కవర్ చేసే డిజిటల్ డెమోక్రసీ ఇనిషియేటివ్ (DDI) కింద, సివికస్ భాగస్వామ్యంతో మెటామార్ఫోసిస్ ఫౌండేషన్, టెక్‌సూప్ ఈ ప్రాజెక్టును అమలు చేస్తున్నాయి. కంటెంట్‌ను పంచుకునే ఒప్పందంలో భాగంగా దీన్ని గ్లోబల్ వాయిసెస్‌లో ప్రచురిస్తున్నారు.
వాతావరణ మార్పు, ఇంధన కొరత, పేలవమైన పాలన వల్ల అత్యధికంగా ప్రభావితమవుతున్నవారిలో కజకిస్తాన్ గ్రామీణ ప్రాంతాల మహిళలు కూడా ఉన్నారు. ముఖ్యంగా దేశంలోని దక్షిణ ప్రాంతాల్లో నీటి కొరత భారాన్ని వారే ఎక్కువగా మోస్తున్నారు. జనసాంద్రత ఎక్కువగా ఉండటం, ఆర్థిక వ్యవస్థ వ్యవసాయంపై ఆధారపడటం, కాలం చెల్లిన సాగునీటి మౌలిక సదుపాయాల వల్ల నీరు వృథా కావడం కారణంగా అక్కడ ఈ సమస్య అత్యంత తీవ్రంగా ఉంది.
దక్షిణ ఝాంబిల్ ప్రాంతంలోని కిజిల్‌సాయ్ గ్రామంలో నీటి కొరత మహిళల రోజువారీ జీవితాలను ప్రభావితం చేసే ప్రధాన సమస్యగా మారింది. ఇళ్లు, తోటలు, పశువులకు అవసరమైన నీటిని సమకూర్చుకోవడానికి వారు రోజూ చాలా గంటలు ఇంటి బయట గడపాల్సి వస్తోంది. వారు ఎంతో కష్టపడి చేసే పనికి తరచూ గుర్తింపు, వేతనం ఉండవు. గ్రామం మారుమూలన ఉండటం వల్ల సమాచారం, ప్రభుత్వ సేవలు వారికి పరిమితంగానే అందుతున్నాయి. దీంతో వారి పరిస్థితి మరింత దిగజారుతోంది.
2026లో స్థానిక కార్యకర్త నాజ్‌గుల్ ఐదాబొస్సినోవా, స్థానిక మహిళల జీవనోపాధిని మెరుగుపరచడంలో సహాయపడేందుకు ఒక ప్రాజెక్టును అమలు చేశారు. ప్రభుత్వం వద్ద తమ విషయాలను మరింత సమర్థంగా, సక్రమంగా ప్రస్తావించడం, తమ శ్రమకు, ఉత్పత్తులకు అయ్యే ఖర్చును లెక్కించడం, సమాజ సమస్యల పరిష్కారానికి సమష్టి కృషిని కూడగట్టడం వంటి అంశాల్లో వారికి శిక్షణ ఇచ్చారు. ఆమె చేపట్టిన కార్యక్రమం గురించి మరింత తెలుసుకునేందుకు గ్లోబల్ వాయిసెస్ ఐదాబొస్సినోవాను ఈమెయిల్ ద్వారా ఇంటర్వ్యూ చేసింది. స్పష్టత, క్లుప్తత కోసం ఇంటర్వ్యూను సవరించారు.
గ్లోబల్ వాయిసెస్ (GV): మీ సంస్థ గురించి, డిజిటల్ స్పార్క్స్ ప్రాజెక్టులో పాల్గొనాలని ఎందుకు నిర్ణయించుకున్నారో చెప్పండి.
నాజ్‌గుల్ ఐదాబొస్సినోవా (NA): కిజిల్‌సాయ్‌లో గ్రామీణ మహిళలు నడిపిస్తున్న సమాజ ఆధారిత కార్యక్రమానికి నేను ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాను. ఇళ్లు, చిన్న వ్యవసాయ క్షేత్రాలు, పశువుల నిర్వహణతోపాటు సంరక్షణ బాధ్యతలను చూసుకునే మహిళలకు మద్దతివ్వడంపై మా పని దృష్టి పెడుతుంది. అదే సమయంలో వారికి సమాచారం, ప్రజా సేవలు, పౌర భాగస్వామ్య అవకాశాలు పరిమితంగానే అందుతున్నాయి.
డిజిటల్ సాధనాలు మహిళల రోజువారీ జీవితాల్లో నేరుగా, ఆచరణాత్మకంగా మార్పు తీసుకురాగలవు కాబట్టి డిజిటల్ స్పార్క్స్ ప్రాజెక్టులో పాల్గొనాలని నిర్ణయించుకున్నాం. ఇప్పటికే చాలామంది మహిళల వద్ద స్మార్ట్‌ఫోన్లు ఉన్నాయి. అయితే గతంలో వాటిని ప్రధానంగా కాల్స్, వాట్సాప్ కోసమే వాడేవారు.
eGov సేవలను పొందడం, సమాజ సమస్యలను ఆధారాలతో నమోదు చేయడం, వ్యవసాయ క్షేత్రం, ఇంటి బాధ్యతలను నిర్వహించడం, డిజిటల్ భద్రతను కాపాడుకోవడం, స్థానిక అధికారులతో మాట్లాడటం కోసం ఈ ఫోన్లను సాధనాలుగా మార్చుకునే అవకాశాన్ని ప్రాజెక్టు కల్పించింది.
GV: మీ సమాజంలో ఏ సమస్య లేదా సవాలు ఈ ప్రాజెక్టును చేపట్టేలా మిమ్మల్ని ప్రేరేపించింది?
NA: కిజిల్‌సాయ్‌లో నీరు నమ్మకంగా అందకపోవడమే ప్రధాన సవాలు. ముఖ్యంగా వేసవిలో పగటిపూట పైపుల్లో నీరు తరచూ రావడం ఆగిపోతుంది. ఇది తోటలు, పశువులు, ఇంటి పనులతోపాటు కుటుంబాల ఆరోగ్యం, శ్రేయస్సుపై ప్రభావం చూపుతోంది.
ఈ భారం మహిళలపైనే అసమానంగా పడుతోంది. నీటిని నిల్వ చేసుకోవడానికి వారు తెల్లవారుజామునే లేస్తారు. ఇంటి, వ్యవసాయ అవసరాలకు నీరు మోస్తారు. పశువులను చూసుకుంటారు. సాగునీటి వంతు కోసం వేచి ఉంటారు. ఈ పనిలో ఎక్కువ భాగానికి వేతనం ఉండదు, ఎంతో సమయం పడుతుంది, అరుదుగానే గుర్తింపు లభిస్తుంది.
నీటి సమస్యలను తెలియజేయడంలోనూ మహిళలు అడ్డంకులు ఎదుర్కొన్నారు. ఏం జరుగుతోందో వారికి తెలుసు. కానీ స్థానిక సంస్థల వద్ద సమస్యలను సమర్థంగా లేవనెత్తడానికి అవసరమైన పరిజ్ఞానం, ఆధారాలు, ఆత్మవిశ్వాసం తరచూ ఉండేవి కావు.
GV: ప్రాజెక్టులో పాల్గొన్న సమయంలో మీ సంస్థ అమలు చేసిన ప్రధాన మార్పులు లేదా కార్యక్రమాలు ఏమిటి?
NA: ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా 10 మంది గ్రామీణ మహిళలకు 4 ఆచరణాత్మక శిక్షణ తరగతులు నిర్వహించాం.
“మీ ఫోన్ వాట్సాప్ కంటే ఎక్కువ: మీ ఇంటి సహాయకుడిగా స్మార్ట్‌ఫోన్” అనే మొదటి శిక్షణలో స్మార్ట్‌ఫోన్ రిమైండర్లు, వ్యవసాయ, పశువుల పనుల ఫొటో డైరీలు, eGov సేవలు, బలమైన పాస్‌వర్డులు, ప్రాథమిక డిజిటల్ భద్రతా పద్ధతులను ఎలా ఉపయోగించాలో నేర్పారు.
“తెలివైన నీటి నిర్వహణ: మీ తోట తనకు దాహంగా ఉందని చెప్పినప్పుడు” అనే 2వ వర్క్‌షాప్‌లో నీటి హక్కులు, సంబంధిత స్థానిక అధికారుల బాధ్యతలు, సమయం ముద్రించిన, GPS లొకేషన్ జతచేసిన ఫొటోలతో నీటి సరఫరా మ్యాప్ రూపొందించడం గురించి పాల్గొన్నవారు నేర్చుకున్నారు.
“అంకెలు అబద్ధం చెప్పవు: ప్రతిదీ లెక్కిస్తే మరింత సంపాదిస్తారు” అనే 3వ శిక్షణలో వేతనం లేని పనిని నమోదు చేయడం, పాలు వంటి వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల అసలు వ్యయాన్ని లెక్కించడం గురించి వివరించారు. తెలివైన సాగునీటి పద్ధతులతో ఆదా అయ్యే సమయానికి ఉన్న ఆర్థిక విలువపై కూడా చర్చించారు.
“నిజాయతీ ఒప్పందం: ఒకరినొకరు నమ్మడానికి సాంకేతికత తోడైనప్పుడు” అనే 4వ, చివరి శిక్షణలో పాల్గొన్నవారు సమయం నుంచి ఆదాయం వరకు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేశారు. స్థానిక సహాయ నెట్‌వర్క్‌లను మ్యాప్ చేశారు. పరస్పర మార్గదర్శకత్వంపై చర్చించారు. నీటి సమస్యపై సమష్టిగా వాదించేందుకు, తెలివైన సాగునీటి మౌలిక సదుపాయాలను ఉమ్మడిగా వాడుకునేందుకు సహకార విధానం దిశగా పని ప్రారంభించాలని అంగీకరించారు.
GV: ప్రాజెక్టులో మీరు పాల్గొనడం వల్ల మీ సంస్థ ద్వారా ప్రయోజనం పొందేవారిపైనా, మీరు సేవలందించే సమాజంపైనా ఎలాంటి ప్రభావం పడింది? దయచేసి ఉదాహరణలు చెప్పండి.
NA: స్మార్ట్‌ఫోన్లను కేవలం సమాచార మార్పిడి పరికరాలుగా కాకుండా స్వావలంబన, పౌర భాగస్వామ్యం, సమస్యల ఆచరణాత్మక పరిష్కారానికి ఉపయోగపడే సాధనాలుగా చూడటానికి ఈ ప్రాజెక్టు మహిళలకు తోడ్పడింది.
ఉదాహరణకు, కొన్ని అధికారిక పత్రాలను ఆన్‌లైన్‌లో కోరేందుకు eGov సేవలను ఉపయోగించవచ్చని మహిళలు తెలుసుకున్నారు. దీనివల్ల పాలనా కార్యాలయాలకు వెళ్లేందుకు వెచ్చించే సమయం, డబ్బు తగ్గుతాయి.
నీటి సమస్యలకు క్రమబద్ధమైన ఆధారాలను రూపొందించడం కూడా వారు నేర్చుకున్నారు. ఎండిపోయిన కాలువ, విరిగిన పైపు లేదా కలుషితమైన నీటి వనరు ఫొటోకు తేదీ, ప్రదేశం, రాతపూర్వక వివరణ జోడిస్తే, సమస్యపై అధికారుల దృష్టిని ఆకర్షించేందుకు అది మరింత ఉపయోగపడుతుంది.
వేతనం లేని శ్రమ, ఉత్పత్తి వ్యయాలపై ఇచ్చిన శిక్షణకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. పాల్గొన్నవారు తమ సమయపు విలువను లెక్కించారు. పాల ఉత్పత్తి, సాగునీటి పనుల అసలు వ్యయాన్ని మరింత మెరుగ్గా అర్థం చేసుకున్నారు. చేతితో సాగునీరు పెట్టడానికి నెలకు 60 గంటల వరకు పట్టవచ్చని చర్చలో వెల్లడైంది.
తమ సమయానికి ఆర్థిక విలువ ఉందని, ఉమ్మడిగా ఉపయోగించే తెలివైన సాగునీటి పరిష్కారాలతో సంపాదన, చదువు, విశ్రాంతి, సమాజ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనేందుకు మరింత సమయం దొరకవచ్చని గుర్తించడానికి ఇది వారికి తోడ్పడింది.
బృందం పరస్పరం నేర్చుకునే ప్రక్రియను కూడా ప్రారంభించింది. శిక్షణలో పొందిన పరిజ్ఞానాన్ని పొరుగున ఉన్న మహిళలతో పంచుకోవడం 3 మంది పాల్గొనేవారు మొదలుపెట్టారు.
GV: ప్రాజెక్టులో పాల్గొనడం వల్ల డిజిటల్ ప్రజాస్వామ్యం, పౌర కార్యకలాపాలకు అందుబాటులో ఉన్న వేదికల గురించి మీ సొంత పరిజ్ఞానం, అవగాహన, అనుభవం ఎలా మారాయి?
NA: డిజిటల్ ప్రజాస్వామ్యం గురించి నా అవగాహన ఇప్పుడు మరింత ఆచరణాత్మకంగా మారింది. ఈ ప్రాజెక్టుకు ముందు డిజిటల్ సాధనాలను ప్రధానంగా సమాచారాన్ని పంచుకోవడానికి లేదా పొందడానికి ఉపయోగించే మార్గంగా భావించే అవకాశం ఉండేది.
డిజిటల్ స్పార్క్స్ ద్వారా, ప్రజలు తమ హక్కులను వినియోగించుకోవడం, ప్రజా సేవలను పొందడం, ఆధారాలు సేకరించడం, స్థానిక అధికారులతో సంప్రదించడం, సమష్టిగా సంఘటితం కావడం వంటి సామర్థ్యాలను డిజిటల్ సాధనాలు ఎలా బలోపేతం చేయగలవో చూశాను.
డిజిటల్ సేవలు అందరికీ అందుబాటులో ఉండటం, మహిళల వేతనం లేని శ్రమ, వాతావరణ మార్పుతో ముడిపడిన నీటి సవాళ్లు, పౌర కార్యకలాపాల వేదికల మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని కూడా మరింత స్పష్టంగా అర్థం చేసుకున్నాను.
గ్రామీణ మహిళలకు డిజిటల్ సామర్థ్యం అంటే కేవలం సాంకేతిక నైపుణ్యాలు మాత్రమే కాదు. తమ గొంతు వినిపించడం, సమస్యలను ఆధారాలతో నమోదు చేయగలగడం, తమ హక్కులను అర్థం చేసుకోవడం, తమ కుటుంబాలు, సమాజంపై ప్రభావం చూపే నిర్ణయాల్లో పాల్గొనడం కూడా ఇందులో భాగమే.
GV: ఈ ప్రాజెక్టు నుంచి మీరు తీసుకెళ్తున్న అత్యంత విలువైన పాఠాలు, అనుభవాలు ఏమిటి?
NA: ప్రజల నిజమైన రోజువారీ అవసరాలతో నేరుగా ముడిపెట్టినప్పుడే డిజిటల్ అక్షరాస్యత అత్యధిక ప్రభావం చూపుతుందనేది అత్యంత విలువైన పాఠం. కిజిల్‌సాయ్‌లో నీటి కొరత, వ్యవసాయ పనులు, వేతనం లేని సంరక్షణ బాధ్యతలు, ప్రజా సేవలు అందుబాటులో ఉండటం వంటి సమస్యలే డిజిటల్ సాధనాలను సందర్భోచితంగా, ఉపయోగకరంగా మార్చాయి.
మహిళలకు సమాచారం మాత్రమే కాకుండా ఆత్మవిశ్వాసం, సమష్టి మద్దతు కూడా అవసరమనేది మరో ముఖ్యమైన పాఠం. పాల్గొన్నవారు తమ హక్కులను అర్థం చేసుకుని, తమ శ్రమ విలువను లెక్కించి, విశ్వసనీయ ఆధారాలను ఎలా రూపొందించాలో నేర్చుకున్నాక స్థానిక అధికారులతో మాట్లాడటానికి, కలిసి పనిచేయడానికి మరింత సిద్ధమయ్యారు.
పరస్పరం నేర్చుకోవడంలోని విలువను కూడా ప్రాజెక్టు చూపించింది. తమలాంటి సవాళ్లనే ఎదుర్కొనే సొంత సమాజంలోని మహిళలను పాల్గొనేవారు నమ్మి, వారి నుంచి నేర్చుకునే అవకాశం ఎక్కువ.
GV: ఇకపై ఏం చేయబోతున్నారు? మీరు సంపాదించిన పరిజ్ఞానం, డిజిటల్ సామర్థ్యాన్ని మీ భవిష్యత్ పనిలో, మీ సమాజంలో ఎలా ఉపయోగిస్తారు?
NA: శిక్షణ పొందినవారు ప్రాథమిక స్మార్ట్‌ఫోన్, eGov, డిజిటల్ భద్రత, ఆధారాలను నమోదు చేసే నైపుణ్యాలను కిజిల్‌సాయ్‌లోని ఇతర మహిళలతో పంచుకునే పరస్పర శిక్షణ నమూనాను కొనసాగిస్తాం.
గ్రామంలోని నీటి సవాళ్ల పరిష్కారానికి సహకార విధానాన్ని రూపొందించాలని బృందం భావిస్తోంది. ప్రతిపాదిత సహకార సంఘం సమష్టిగా సమస్యను అధికారుల ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి, కలిసి నేర్చుకోవడానికి, స్మార్ట్ బావి లేదా ఉమ్మడి సాగునీటి మౌలిక సదుపాయాలకు నిధులు పొందే అవకాశాలను అన్వేషించడానికి తోడ్పడుతుంది.
గ్రామీణ మహిళల పని, పరిజ్ఞానం, అవసరాలు మరింతగా కనిపించేలా భవిష్యత్ పనిలోనూ డిజిటల్ నైపుణ్యాలను మహిళల ఆర్థిక సాధికారత, హక్కులపై అవగాహన, స్థానిక పౌర భాగస్వామ్యంతో కలిపి ముందుకు తీసుకెళ్తాం.